Tư tưởng Hồ Chí Minh là gì? Yêu cầu đối với việc học tập và làm theo TTHCM?

I. TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH LÀ GÌ?


Tư tưởng là sự phản ánh hiện thực trong ý thức, là biểu hiện quan hệ của con người với thế giới chung quanh. Khái niệm "tư tưởng" trong "tư tưởng Hồ Chí Minh" có ý nghĩa tầm khái quát triết học, nó được dùng với nghĩa là một "học thuyết", là một hệ thống những quan điểm, quan niệm, luận điểm được xây dựng trên một nền tảng triết học (thế giới quan và phương pháp luận) nhất quán, đại biểu cho ý chí, nguyện vọng của một giai cấp, một dân tộc, được hình thành trên cơ sở thực tiễn nhất định và trở lại chỉ đạo hoạt động thực tiễn, cải tạo hiện thực.


Đối với Đảng và cách mạng nước ta, kiên trì, vận dụng sáng tạo và phát triển Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là vấn đề có tính nguyên tắc số một. Tư tưởng Hồ Chí Minh là Chủ nghĩa Mác-Lênin ở Việt Nam, có nắm được tư tưởng Hồ Chí Minh mới hiểu thấu đáo đường lối cách mạng Việt Nam


Qua trình nhận thức của Đảng ta về TTHCM đi từ thấp đến cao, từ những vấn đề cụ thể dến hệ thống, từ cá nhân các đồng chí lãnh đạo chủ chốt của Đảng, Nhà nước đén nhận thức chung của toàng Đảng.


Tại Đại hội lần thứ II của Đảng (1951), trong văn kiện của mình, Đảng ta xác định vai trò, ý nghĩa, giá trị to lớn của đường lối chính tri, tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh đối với cách mạng Việt Nam. Ngay từ Đại hội biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng năm 1951, Đảng ta đã chính thức bắt đầu kêu gọi: "toàn Đảng hãy ra sức học tập đường lối chính trị, tác phong, đạo đức cách mạng của Hồ Chủ tịch" và chỉ ra rằng "sự học tập ấy, là điều kiện tiên quyết làm cho Đảng mạnh và làm cho cách mạng đi mau đến thắng lợi hoàn toàn"


Từ đó trở đi, trong các văn kiện của Đảng, nhận thức của Đảng ta về TTHCM ngày càng toàn diện và sâu sắc hơn. Đến Đai hội  VI (1986)- Đại hội đổi mới- TTHCM đã trở thành nền tảng cho đổi mới tư duy của Đảng. Văn kiện Đại hội VI viết: muốn đổi mới tư duy, Đảng phải nắm vững CN Mác - Lênin, kế thừa di sản quý báu về tư tưởng và lý luận của Chủ tịch Hồ Chí Minh.


Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng năm 1991 đánh dấu cột mốc quan trọng trong nhận thức của Đảng về Tư tưởng Hồ Chí Minh.  Lần đầu tiên, Đảng ta đã nêu lên khái niệm TTHCM: "tư tưởng Hồ Chí Minh chính là kết quả của sự vận dụng sáng tạo Chủ nghĩa Mác - Lênin trong điều kiện cụ thể nước ta, và trong thực tế tư tưởng Hồ Chí Minhy đã trở thành một tài sản tinh thần quý báu của Đảng và của cả dân tộc" (1) và khẳng định lấy CN Mác - Lênin và TTHCM làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động của Đảng.


Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị (khóa VI) ngày 18/2/1995 chỉ rõ đây là bước phát triển hết sức quan trọng trong nhận thức và tư duy lý luận của ĐCSVN. Việc Đảng ta nêu cao TTHCM không chỉ là sự tổng kết lịch sử, chỉ rõ nguyên nhân mọi thắng lợi của cách mạng VN thời gian qua, mà còn đặt sự nghiệp đổi mới trên những cơ sở vững chắc.


Các Đại hội VIII, IX, X của Đảng tiếp tục khẳng định và phát triển làm sâu sắc thjêm quan điểm của Đại hôi VII.


Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đang tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX có đoạn nói về tư tưởng Hồ Chí Minh như sau: 


"Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại. 


Đó là tư tưởng về giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người; về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; về sức mạnh của nhân dân, của khối đại đoàn kết dân tộc; về quyền làm chủ của nhân dân, xây dựng Nhà nước thật sự của dân, do dân, vì dân; về quốc phòng toàn dân, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân; về phát triển kinh tế và văn hoá, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân; về đạo đức cách mạng, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; về chăm lo bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau; về xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, cán bộ, đảng viên vừa là người lãnh đạo, vừa là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân...


Tư tưởng Hồ Chí Minh soi đường cho cuộc đấu tranh của nhân dân ta giành thắng lợi, là tài sản tinh thần to lớn của Đảng và dân tộc ta."

Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống những quan điểm, quan niệm về con đường cách mạng Việt Nam được hình thành trên nền tảng Chủ nghĩa Mác - Lênin. Tư tưởng Hồ Chí Minh là sản phẩm của sự két hợp chủ nghĩa yêu nước, truyền thống văn hóa, nhân nghĩa và thực tiễn cách mạng Việt Nam với tinh hoa văn hóa nhân loại, được nâng lên tầm cao mới dưới ánh sáng Chủ nghĩa Mác - Lênin.


Đại hội đại biểu toang quốc lần thứ XI của Đảng (tháng 1/2011) đã xác định khá toàn diện và có hệ thống những vấn đề cốt yéu của nội hàm khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh. Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triển năm 2011) khẳng định: 


Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại; là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi."


Trong định nghĩa này, Đảng ta đã làm rõ: 
  1. Về cấu trúc, bản chất cách mạng, kh0a học và nội dung của TTHCM:  Đó là hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, phản ánh những vấn đề có tính quy luật của cách mạng Việt Nam; TTHCM cùng với CN Mác - Lênin là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam hành đọng của Đảng, dân tộc VN.
  2. Về Nguồn gốc tư tưởng, lý luận của TTHCM: 
    • đó là kết quả sự vận dụng CN Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể nước ta;
    • kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc; 
    • tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại.
  3. Về nội dung: đó là tư tưởng về giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người. Nội dung TTHCM bao gồm hệ thống các quan điểm cơ bản về chính trị (đường lối cách mạng đối nội, đối ngoại, xây dựng lực lượng cách mạng, xây dựng nhà nước), các quan điểm về kinh tế, văn hóa, xây dựng con người  XHCN... và phương pháp cách mạng Hồ Chí Minh.
Giá trị, sức hấp dẫn, sức sống lâu bền của TTHCM: là tài sản tinh thần vô cùng to lớn của Đảng và dân tộc, mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi.
    Nghiên cứu, học tập TTHCM là thấm nhuần sâu sắc hệ thống quan điểm và phương pháp cách mạng Hồ Chí Minh, nâng cao thêm lòng yêu nước, phục vụ nhân dân, đạo đức cách mạng của mỗi người, để làm cho CN Mác - Lênin, TTHCM thực sự trở thành nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam trong hành đọng của chúng ta.

    Hiện nay, toàn Đảng, toàn quân và dân ta đang triển khai thực hiện Chị thị số 23-CT/TW ngày 27/3/2003 của Ban Bí thư Trung ương Đảng (khóa IX) về đẩy mạnh việc nghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh.  Đây là một đợt sinh hoạt chính trị rộng lớn trong toàn Đảng, toàn quân và dân ta, đồng thời là công việc tự giác, thường xuyên hằng ngày.


    Bài viết của Đ/c Nguyễn Phú Trọng:


    VIệc nghiên cứu, học tập TTHCM phải tạo được sự chuyển biến mạnh mẽ, tự giác từ mỗi người, mỗi cấp, mỗi ngành, khơi dậy phong trào hành động cách mạng  thực hiện các nhiệm vụ chính trị, đồng thời không ngừng rèn luyện phẩm chất đạo đức cáh mạng theo gương Bác Hồ vĩ đại, đẩy lùi những biểu hiện thoái hóa về đạo đức, lối sống. Mỗi cán bộ, đảng viên phải thực sự vì Đảng, vì dân, xứng đáng với niềm tin cậy và sự yêu mến của nhân dân.


    Việc nghiên cứu, học tập TTHCM phải là một đợt sinh hoạt chính trị rộng lớn trong toàn Đảng, toàn dân, đồng thời là công việc tự giác thường xuyên hằng ngày, gắn với phong trào thi đua thực hiện Di chúc của Bác, thực hiện quan điểm, đường lối của Đảng chinhs ách và pháp luật của Nhà nước, tạo sự chuyển biến rõ rệt trong việc giải quyết các công việc cụ thểm thiết thực, thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển, đấu tranh chống tệ quan liêu, tham nhũng, các tệ nạn xã hội. 


    Nghiên cứu học tập và làm theo TTHCM là công việc rất quan trọng và cần thiết. Vời thời điểm hiện nay lạic àng quan trọng và cần thiết. nếu mỗi cán bộ đảng viên thấm nhuần và quán triệt sâu sắc những tư tuwrng, quan điểm của Hồ Chí Minh, thật sự tự giác rèn luyện, tu dưỡng theo những lời dạy của Người thì nhất định Đảng sẽ ngày càng trong sạch vững mạnh, khắc phụ được những nguy cơ của một đảng cầm quyền, giữ gìn bản chất và truyền thống của Đảng, tiếp tục được nhân dan tin yêu, ủng hộ. Đảng ta sẽ mãi mãi là ĐCS, Đảng của Chủ tịch Hồ Chí Minh - Người lãnh đạo sáng suốt và tin cậy của cả dân tộc VN.


    Việc nghiên cứu học tập, và vận dụng TTHCM vào hoạt động thực tiễn rất quan trọng. Đó là vấn đè liên quan tới sự đúng đắn trong xây dựng đường lối, phương pháp cách mạng, trong tổ chức lực lượng cách mạng, xây dựng Đảng... để thực hiện thắng lợi các nhiệm của Đảng và của dân tộc ta.



    Chỉ thị số 23 -CT/TW ngày 27 tháng 3 năm 2003 của Ban Bí thư về đẩy mạnh nghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới



    1- Mục đích, yêu cầu.

    - Làm cho toàn Đảng, toàn dân, toàn quân nhận thức sâu sắc nguồn gốc, nội dung, giá trị, vai trò của tư tưởng Hồ Chí Minh, kiên định chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; làm cho chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh ngày càng giữ vai trò chủ đạo trong đời sống tinh thần, tư tưởng của xã hội ta.

    - Tạo sự chuyển biến mạnh mẽ, tự giác của mỗi người, của các cấp, các ngành, các địa phương trong việc vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh để giải quyết những vấn đề thực tiễn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tạo ra phong trào rèn luyện phẩm chất đạo đức cách mạng theo gương Bác Hồ vĩ đại, đẩy lùi sự suy thoái đạo đức, lối sống.

    - Việc tuyên truyền, giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh cần thực hiện lâu dài, thường xuyên và liên tục; bảo đảm tính khoa học, toàn diện, hệ thống; phải sát hợp với đặc điểm từng đối tượng, gắn với thực tiễn, với quá trình thực hiện các nhiệm vụ chính trị của từng đơn vị, tổ chức đảng; kết hợp nâng cao nhận thức với rèn luyện bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống của mỗi người, mang lại hiệu quả thiết thực, tránh phô trương, hình thức.

    - Đẩy mạnh công tác nghiên cứu toàn diện tư tưởng Hồ Chí Minh gắn chặt với tổng kết thực tiễn góp phần bảo vệ và phát triển học thuyết Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới, bổ sung phát triển đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước, giải đáp cho được những vấn đề mới nảy sinh, phát triển hệ tư tưởng của Đảng, đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới.

    4- Nhiệm vụ của công tác tuyên truyền, giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh.

    a- Thực hiện chế độ học tập lý luận chính trị trong Đảng, trong các cơ quan nhà nước và các đoàn thể chính trị - xã hội.

    Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh phải trở thành nội dung chính thức trong chế độ học tập lý luận chính trị đối với mọi cán bộ, đảng viên. Các cấp bộ đảng, chính quyền, đoàn thể có kế hoạch cụ thể học tập chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh theo chương trình, nội dung sát với yêu cầu, nhiệm vụ chính trị đối với từng cấp, từng đối tượng cán bộ do Trung ương quy định. Bên cạnh giáo dục thường xuyên, hàng năm tổ chức đợt nghiên cứu, học tập, thảo luận theo từng chủ đề.

    b- Tiếp tục nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, phát triển, làm phong phú tư tưởng Hồ Chí Minh và vận dụng có hiệu quả tư tưởng Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới.

    Các cơ quan tư tưởng, lý luận, các cơ quan nghiên cứu khoa học xã hội, các bộ, ban, ngành, đoàn thể cần có chương trình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh, tổng kết thực tiễn góp phần làm sáng tỏ những vấn đề mới nảy sinh, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong lĩnh vực của mình, từng bước làm rõ quy luật vận động của từng lĩnh vực, qua đó phát triển, làm phong phú tư tưởng Hồ Chí Minh soi sáng con đường cách mạng nước ta trong giai đoạn mới.

    c- Giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh trong nhà trường.

    Cần sớm tổ chức biên soạn giáo trình và sách giáo khoa thống nhất về tư tưởng Hồ Chí Minh phù hợp với từng cấp học, bậc học, thực hiện chế độ thi cử nghiêm túc.

    Chuẩn bị kỹ đội ngũ giáo viên, giảng viên, báo cáo viên về tư tưởng Hồ Chí Minh. Bảo đảm cơ sở vật chất, kỹ thuật, sách báo, tài liệu, phim ảnh, tổ chức sinh hoạt ngoại khoá, tham quan bảo tàng, di tích lịch sử cách mạng, tiếp xúc nhân chứng lịch sử...., phục vụ cho việc dạy và học tư tưởng Hồ Chí Minh. Tìm nhiều hình thức khuyến khích, động viên, nâng cao chất lượng dạy và học tư tưởng Hồ Chí Minh trong các trường học.

    d- Đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh qua các phương tiện thông tin đại chúng, các hoạt động văn hoá, văn nghệ.

    Các cơ quan thông tin đại chúng có kế hoạch cụ thể, thường xuyên tuyên truyền tư tưởng Hồ Chí Minh; đồng thời tổng kết, phổ biến những kinh nghiệm hay, các điển hình tốt trong việc nghiên cứu, dạy và học, rèn luyện theo tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh.

    Nâng cao chất lượng các hoạt động văn hoá, văn nghệ, sáng tạo những công trình nghệ thuật có giá trị về nội dung và nghệ thuật, về con người và tư tưởng của Bác.

    đ- Đấu tranh chống mọi âm mưu, thủ đoạn, luận điệu của các thế lực thù địch và bọn cơ hội nhằm hạ thấp, bôi nhọ, cắt xén, xuyên tạc, phủ nhận tư tưởng Hồ Chí Minh.

    Cần kịp thời phát hiện âm mưu, thủ đoạn, luận điệu phản tuyên truyền về Hồ Chí Minh và tư tưởng Hồ Chí Minh; tổ chức nghiên cứu để cung cấp các luận cứ khoa học phản bác những luận điệu xuyên tạc phản tuyên truyền đó, kịp thời phổ biến trong Đảng, trong các đoàn thể và trong hệ thống trường học; kịp thời cung cấp cho các cơ quan tuyên truyền, giáo dục, báo chí để các cơ quan này có cơ sở đấu tranh bảo vệ tính đúng đắn của tư tưởng Hồ Chí Minh; lựa chọn các hình thức phù hợp trong đấu tranh công khai và tuyên truyền đối ngoại. 




    II. NHỮNG QUAN ĐIỂM CƠ BẢN CHỈ ĐẠO VIỆC VẬN DỤNG VÀ PHÁT TRIỂN TTHCM TRONG SỰ NGHIỆP ĐỔI MỚI

    • Quan điểm lịch sử cụ thể: Những quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn gắn với những hoàn cảnh lịch sử cụ thể, không thể cho rằng TTHCM có thể vận dụng cho mọi lúc, mọi nơi, mọi hoàn cảnh. Tránh khuynh hướng hiện đại hóa, đơn giản hóa hoặc suy diễn chủ quan.
    • Quan điểm toàn diện và hệ thống: xuất phát từ tính chỉnh thể của TTHCM, tính toàn diện , hệ thống và sâu sắc của TTHCM đòi hỏi mọi người phải xem nó như một khoa học. Quan điểm toàn diện, hệ thống là quan điểm có ý nghĩa phương pháp luận chỉ đạo quá trình vận dụng và phát triển TTHCM.
    • Quan điểm đổi mới và phát triển: Đảng ta khẳng định đổi mới không phải là từ bỏ các quan điểm CNXH, TTHCM mà là làm cho nhận thức về CNXH, về TTHCM đúng đắn hơn và hiệu quả hơn.
    Vận dụng và phát triển TTHCM trong thời kỳ mới - một số nội dung cơ bản: (xem SGK tr.208)
    1. Kiên định con đường ĐLDT và CNXH
    2. Khẳng định vai trò cầm quyền của ĐCSVN
    3. Phát huy sức mạnh Đại đoàn kết dân tộc trong thời đại mới.



    ===
    Tài liệu tham khảo

    1. Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh, Hội đồng Trung ương chỉ đạo biên soạn giáo trình quốc gai các bộ môn khoa học Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Nxb CTQG, Hà Nội, 2008.
    2. Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh (dành cho sinh viên Đại học, Cao đẳng khối không chuyên ngành Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh),  Nxb CTQG, Hà Nội, 2011
    3. Bài phát biểu của Đ/c Nông Đức Mạnh nguyên Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam (ngày 15/5/2003) tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ CHí Minh nhân kỷ niệm 113 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh: Phát huy tinh thần độc tự chủ, đổi mới, sáng tạo của TTHCM trong thời kỳ mới
    4. Giáo trình Trung cấp Lý luận chính trị - Hành chính: Những vấn đề cơ bản về CN Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị - Hành chính, Hà Nội, 2010.

    (1). ĐCSVN: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII, Nxb. Sự thật, Hà Nội, 1991, Tr.127

    1 nhận xét: